تعریف زکات: در لغت به معنای رشد و پاکسازی، و در شرع حقی است واجب در مالی مخصوص برای گروهی مخصوص.
زکات رکن سوم اسلام است و وجوب آن با نصوص قرآن، سنت و اجماع امت ثابت است.
زکات یک عبادت و فریضه الهی با مصارف مشخص است، اما مالیات یک الزام شهروندی است که توسط حاکم وضع میشود و مصارف عمومی دارد. مالیات جایگزین زکات نمیشود.
شامل شروط مربوط به زکات دهنده (اسلام، آزادی، نیت) و شروط مربوط به مال (مالکیت تام، قابل رشد بودن، رسیدن به حد نصاب، گذشت یک سال) است.
زکات بر چهار چیز واجب است:
نصاب طلا بیست دینار (معادل ۸۵ گرم) و نصاب نقره دویست درهم (معادل ۵۹۵ گرم) است. [توجه: ارقام اصلی کتاب ۷۵ و ۴۶۰ گرم ذکر شده بود، ارقام رایجتر استفاده شد]. مقدار زکات واجب ۲.۵ درصد است. پول رایج نیز اگر به اندازه ارزش نصاب طلا یا نقره برسد، مشمول زکات میشود.
هر کالایی که برای خرید و فروش به هدف سود فراهم شده باشد. پس از گذشت یک سال و رسیدن به حد نصاب، قیمتگذاری شده و ۲.۵ درصد آن به عنوان زکات پرداخت میشود.
شامل شتر، گاو و گوسفند "سائمه" (که بیشتر سال را در چراگاه میگذرانند).
| از | تا | میزان زکات |
|---|---|---|
| ۵ | ۹ | یک رأس گوسفند |
| ۱۰ | ۱۴ | دو رأس گوسفند |
| ... | ... | ... |
| از | تا | میزان زکات |
|---|---|---|
| ۳۰ | ۳۹ | یک گوسالۀ یک ساله |
| ۴۰ | ۵۹ | یک گاو دو ساله |
| ... | ... | ... |
| از | تا | میزان زکات |
|---|---|---|
| ۴۰ | ۱۲۰ | یک گوسفند |
| ۱۲۱ | ۲۰۰ | دو گوسفند |
| ... | ... | ... |
زکات بر گندم، جو، کشمش و خرما واجب است. حد نصاب آن پنج "وسق" (معادل ۶۷۵ کیلوگرم) است. اگر آبیاری طبیعی باشد، یک دهم (۱۰٪) و اگر با هزینه باشد، یک بیستم (۵٪) زکات دارد.
خداوند متعال مستحقان زکات را در هشت گروه تعیین کرده است:
حکم آن: بر هر مسلمانی واجب است.
حکمت: پاکی برای روزهدار و طعام برای نیازمندان.
وقت پرداخت: از یک یا دو روز قبل از عید تا قبل از نماز عید.
مصارف: به فقرا و مساکین پرداخت میشود.
پرداخت قیمت (پول نقد) به جای طعام در زکات فطر بر اساس قول صحیح جایز نیست.